شخصیتِ چرنوبیلیِ مسکو
۲۴ اسفند ۱۴۰۳ یک فروند پهپاد شاهد روس با سرِ جنگیِ شدیدالانفجار، سوراخی به وسعت ۱۵ متر مربع، در سازهی محافظ نیروگاه هستهای «چرنوبیل» ایجاد کرد. علاوه بر این، لایهی داخلی سازه، ۱۴ روزِ تمام در یک آتشسوزی پیچیده و بزرگ سوخت.
به گزارش دولت بهار، حسگرهای چرنوبیل پس از برخورد شاهد، لرزشی مشابه با زلزله ۶ ریشتری را ثبت کردند، اما همه میدانستند که زلزلهای در کار نیست. آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده که این سازهی ۱/۵ میلیارد دلاری پس از اصابت یک فروند پهپاد ۷۵ هزاردلاری، دیگر مانع انتشار پرتوهای رادیواکتیو نمیشود و نیازمند تعمیر اساسی است.
انفجار چرنوبیل در آوریل ۱۹۸۶ -زمانی که اوکراین بخشی از خاک شوروی بود- رخ داد و آلودگی رادیواکتیو را به اروپا و سراسر جهان تزریق کرد. مسکو همان موقع برای مهار تشعشع، سازهای بتنی به نام «سارکوفاگ» را با ۳۰ سال عمر مفید بر فراز راکتور شماره چهار ساخت.
در سال ۲۰۱۷ سازهی جدید و فولادی موسوم به «پناهگاه ایمن جدید» به طول ۱۴۰ متر، از طریق جمعآوری اعانه از کشورهای خسیس اروپایی و با زحمت و دقت فراوان تکمیل شد تا سازهی بتنی و ناپایدار شوروی را ایمن کند. برای این سازه، ۱۰۰ سال عمر مفید تعریف شده بود تا شاید یک روز، زمان مناسب برای برچیدن سارکوفاگ و تودهی عظیم مواد رادیواکتیو فرابرسد.
زیرِ سارکوفاگ، ترکیبی از ۲۰۰ تُن اورانیوم و ۵ هزار تُن شن، سرب و اسید بوریک مدفون است. بالگردهای شوروی در روزهای نخست، این مواد را در محل فاجعه تخلیه کردند. برای خاموش کردن آتشسوزی، ۲۰۰ سوراخ کوچک در سازه فولادی ایجاد شده و اکنون کل آن با خطر زنگزدگی مواجه است. بدتر از همه اینکه از یک سو گرد و غبار رادیواکتیو از سازهی سیمانی شوروی خارج و از سوی دیگر باران وارد آن میشود.
نیروگاه چرنوبیل فقط ۱۰ کیلومتر با مرز بلاروس فاصله دارد. ارتش روسیه در فوریهی ۲۰۲۲ حین پیشروی به سمت کییف، برای بیش از یک ماه چرنوبیل را اشغال کرد اما در آوریل همان سال کنترل آن را از دست داد.
سازهی نیروگاههای هستهای در همه جای جهان برای مقاومت در برابر سقوط هواپیما طراحی میشود. اما محافظ چرنوبیل از این قاعده مستثنی بود چون چرنوبیل از سال ۱۹۸۶ منطقهی پرواز ممنوع اعلام شده و هرگز قرار نبوده که پرندهای از آسمانش عبور کند.
بنا بر ارزیابیهای اولیه، صدها میلیون یورو خسارت به سازهی محافظ نیروگاه هستهای چرنوبیل وارد شده و تعمیر آن پس از توقف جنگ روسیه و اوکراین، سالها طول میکشد. در نتیجه، پیامد این جنایت جنگی پوتین با پهپاد پرآوازه شاهد که شهرت و اهمیت این روزهایش سلاح کلاشینکوف را به چالش میکشد، چند دهه ادامه خواهد داشت.
نظرات