فاز دوم آتشبس با حماس در ازای مجوز حمله گسترده به ایران
بنیامین نتانیاهو دیدار این هفته خود با رئیسجمهور آمریکا را سرآغازی بر فعالیت انتخاباتی خود به منظور پیروزی در انتخابات پارلمانی اسرائیل در سال آینده و تضمین بقاء درقدرت میبیند و احتمالا پیشرفت در آتشبس غزه را مشروط به صدور مجوز حمله گستردهتر به ایران و لبنان میکند.
به گزارش خبرنگار دولت بهار، ملاقات این هفته نخستوزیر اسرائیل با رئیسجمهور آمریکا در اقامتگاه شخصی وی واقع در مار-آ-لاگو فلوریدا چیزی فراتر از یک دیدار دیپلماتیک است. برای نتانیاهو، این دیدار در حکم آغاز فعالیت انتخاباتی به منظور کسب مجدد کرسی نخستوزیری است و دونالد ترامپ نقشی سرنوشتساز در آن ایفا خواهد کرد.
انتخابات اسرائیل قانونا مهرماه ۱۴۰۵ برگزار میشود، اما این زمانبندی ممکن است درصورت فروپاشی دولت ائتلافی نتانیاهو تغییر کند. در حال حاضر ادامه حیات دولت ائتلافی اسرائیل با دو تهدید فوری مواجه است: بحران خدمت سربازی یهودیان ارتدوکس و افراطی و نیز ضربالاجل بودجه ۲۰۲۶. هرکدام از این موضوعات بحرانی میتواند برگزاری انتخابات زودهنگام را اجتنابناپذیر کند.
ششمین دولت نتانیاهو که سرجمع سالهای نخستوزیری او را به ۱۸ سال میرساند، از آشوبهای بزرگی جان سالم به در برده؛ از جمله اصلاحات قضایی ۲۰۲۳ که صدها هزار نفر را به خیابانها کشاند و حمله ۷ اکتبر حماس که بیش از ۱۲۰۰ اسرائیلی را کشت و نیز جنگهای فرسایشی پس از آن در خاورمیانه که اسرائیل را منزوی و بهشدت دچار شکاف داخلی کرد.
با این حال، نتانیاهو دوام آورد و ائتلاف راست افراطی به او زمان داد تا از یک سو بازدارندگی منطقهای اسرائیل را بازسازی کند و از سوی دیگر از پاسخگویی در قبال شکست امنیتی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بگریزد.
در عین حال نظرسنجیهای مکرر نشان میدهد که ائتلاف نتانیاهو با کسب حداقل کرسیهای لازم در کنست برای تسکیل دولت (۶۱ کرسی) فاصله دارد و در بهترین حالت بین ۴۹ تا ۵۴ کرسی را بدست میآورد. در این میان راهبرد انتخاباتی نتانیاهو بر یک محاسبه ساده استوار است: فاصله گرفتن از شکست ۷ اکتبر و تکیه بر ترامپ برای بازنویسی روایت جنگ در پای صندوقها.
«ناداو اشتراوشلر» تحلیلگر سیاسی و مشاور پیشین نتانیاهو، میگوید: «رئیسجمهور آمریکا در راهبرد انتخاباتی نتانیاهو نقشی مرکزی و اصلی خواهد داشت».
سابقه اتحاد نتانیاهو و ترامپ
اتحاد نتانیاهو و ترامپ سابقه طولانی دارد. در انتخابات پرآشوب ۲۰۲۰ اسرائیل، حزب لیکود خیابانها را با بیلبوردهایی پر کرد که ترامپ و نتانیاهو را در حال دست دادن نشان میداد و شعار «نتانیاهو، در سطحی متفاوت» بر آن نقش بسته بود. ترامپ آن موقع و در بزنگاههای حساس انتخاباتی ژستهای نمادین مهمی را به نتانیاهو هدیه داد؛ از جمله به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر جولان درسال ۲۰۱۹ و رونمایی از توافق ابراهیم.
ترامپ در سخنرانی اخیر خود در کنست به مناسبت آتشبس غزه، از رئیسجمهور اسرائیل خواست تا نتانیاهو را مشمول عفو کند و اتهامات فساد او را مسائل پیشپاافتادهای در حد سیگار و شامپاین خواند. نتانیاهو چندی بعد روی موج همین حمایت به طور رسمی درخواست عفو خود را ارائه کرد.
اشتراوشلر، آن سخنرانی ترامپ در کنست را آغاز کارزار انتخاباتی نتانیاهو توسط حرفهایترین کاندیدای جهان -دونالد ترامپ- توصیف میکند و میافزاید: «ترامپ احتمالاً دوباره در پوسترهای انتخاباتی نتانیاهو ظاهر خواهد شد و حضور او بر انتخابات سایه خواهد انداخت. نتانیاهو پیشتر درباره میزبانی از ترامپ در اسرائیل برای حضور در ستاد انتخاباتیاش گفتوگو کرده است».
چرا ترامپ مهم است؟
نظرسنجی گالوپ در سپتامبر ۲۰۲۵ نشان داد میزان اعتماد اسرائیلیها به دولت آمریکا ۷۶ درصد است، در حالیکه میزان اعتماد آنها به دولت اسرائیل تنها ۴۰ درصد است. توافق آتشبس غزه که با میانجیگری ترامپ محقق شد، محبوبیت او را در اسرائیل تقویت کرده است.
ارزیابی منابع داخلی اسرائیل این است که نتانیاهو برای پیروزی بر انجام مانورها و نمایشهای دیپلماتیک تمرکز خواهد کرد؛ از جمله گسترش توافق ابراهیم، عادیسازی روابط با عربستان سعودی و بازطراحی خاورمیانه.
با این حال، چشمانداز صلح مورد نظر ترامپ هنوز محقق نشده و با موانع جدی روبهروست. آتشبس غزه شکننده است و ترامپ اسرائیل را برای اجرای فاز دوم تحت فشار گذاشته، اما نیروی بینالمللی برای اداره غزه شکل نگرفته و چشمانداز خلع سلاح حماس دور از دسترس است. کشورهای عربی نیز در پیوستن به توافقهای ابراهیم محتاط هستند و عادیسازی با عربستان هنوز دور از دسترس است.
در سوریه، رویکرد ترامپ به رژیم الشرع با تمایل اسرائیل به حفظ منطقه حائل در تضاد است. در لبنان، واشنگتن بر دیپلماسی تأکید میکند، در حالیکه تلآویو به توانایی بیروت برای مهار حزبالله بدون جنگی دیگر تردید دارد.
در عین حال ایران همچنان مهمترین مساله خاورمیانه است. اسرائیل با دقت برنامههای هستهای و موشکی تهران را رصد میکند. ترامپ و نتانیاهو جنگ ۱۲ روزه با ایران را پیروزی خواندند، اما توسعه برنامه موشکی ایران کاهش نیافته است. در حال حاضر مقامات اسرائیلی برای صدور مجوز عملیات بزرگ دیگری علیه ایران از طرف دونالد ترامپ تلاش میکنند.
در این میان غزه مهمترین عرصه بده بستان است؛ جایی که ترامپ خواهان پیشرفت در فاز بعدی آتشبس است، در حالیکه نتانیاهو با فشار ائتلاف راستگرای خود روبهروست که با عقبنشینیهای بیشتر مخالفت میکند. منابع اسرائیلی میگویند نتانیاهو ممکن است پیش از پیشبرد آتشبس، یک عملیات نظامی دیگر در غزه انجام دهد تا رضایت شرکای خود را جلب کند.
نتانیاهو در خلأ عمل نمیکند. جرد کوشنر و دیگر چهرههای نزدیک به ترامپ و همچنین متحدان آمریکا در خلیج فارس از تأخیرهای نتانیاهو در طرح آتشبس غزه ناراضیاند. رویکرد نتانیاهو احتمالاً شامل بستهای جامع از پیوندها خواهد بود: پیشرفت در آتشبس غزه در برابر مجوز حمله گسترده به ایران و لبنان و تداوم حمایت از عفو نتانیاهو.
نخستوزیر اسرائیل، بر اساس گزارشهای کمیسیون مستقل تحقیق شورای حقوق بشر سازمان ملل، به ارتکاب نسلکشی در غزه متهم شده و در سطح بینالمللی تحت تعقیب است. این کمیسیون در سپتامبر ۲۰۲۵ نتیجه گرفت که اسرائیل چهار مورد از پنج عمل تعریفشده در کنوانسیون ۱۹۴۸ نسلکشی را علیه فلسطینیان مرتکب شده است.
نظرات